Filosofie: Stoïcijnse levenskunst, evenveel geluk als wijsheid. O.l.v. Miriam van Reijen
In de klassieke filosofie en met name bij Epicurus en in de Stoïcijnse filosofie, wordt er van uitgegaan dat wijsheid (rationeel denken, inzicht) intrinsiek verbonden is met geluk.
Een paar basisuitgangspunten voor een goed, dat wil zeggen, gelukkig leven, zijn:
- de hedonistische calculus (langere termijn denken, inschatten van negatieve bij-effecten, makkelijk te bereiken, onafhankelijk van andere mensen en de wereld) van Epicurus. Voor Epicurus is angst de grootste bedreiging voor een gelukkig leven, en in zijn ‘Brief over het geluk’ geeft hij praktische richtlijnen om die angst te bestrijden.
- het onderscheid tussen wat wel en wat niet in mijn vermogen ligt in de gaten houden van Epictetus: “Geef me de moed om alles te accepteren wat niet in mijn vermogen ligt, de energie om alles te veranderen wat wel in mijn vermogen ligt, en de wijsheid om tussen die twee te onderscheiden.” Dat laatste is de kunst, de levenskunst! - En ook van Epictetus: "Mensen lijden (C) niet door de gebeurtenissen (A), maar door hun meningen (B) over die gebeurtenissen."
We maken in de cursus eerst kennis met de grondgedachten van deze manier van filosoferen over emoties: gevoel is veel ruimer dan (negatieve) emoties. We onderzoeken het ontstaan en de werking van de negatieve emoties. Ligt er werkelijk onder elke negatieve emotie een typisch gedachtepatroon? Aan de hand van eigen voorbeelden krijgen we inzicht in hoe dit werkt. Naast de hedonistische filosofie van Epicurus en de stoïcijnse filosofie van Epictetus en Seneca, worden ook de 17e eeuwse filosoof Spinoza en de 20e eeuwse filosoof Sartre behandeld. Zij hebben een vergelijkbare opvatting over het ontstaan van emoties, en geven ook aanwijzingen voor een gelukkiger leven. Bij levenskunst hoort het gemakkelijker keuzes kunnen maken, zonder nodeloos gepieker en angst vooraf en zonder zinloze spijt en schuldgevoel achteraf. Ook daarbij kunnen Epicurus, Spinoza en Sartre ons helpen. Een van de meest verrassende inzichten over negatieve emoties zal blijken te zijn dat deze geen enkele positieve functie hebben. Ze betekenen lijden (passief) en dat lijden staat tegenover leiden (actief). Inzicht (wijsheid) en moed kunnen in de praktijk eenzelfde functie vervullen, en dat zonder negatieve en niet –constructieve neveneffecten. Levenskunst bestaat er ook uit om van een lijder een leider te worden!
De cursus is interactief. Er worden inleidingen gehouden over de genoemde filosofen en onderwerpen. We lezen gezamenlijk teksten van de behandelde filosofen. En we doen steeds oefeningen met eigen situaties en voorbeelden, om de theorie en de filosofie te toetsen aan de praktijk.
Bij aanvang van de cursus ontvangt u een tekstbundel met het programma en de inleidingen en teksten. Het boek Filosoferen over emoties van Miriam van Reijen, Uitg. Nelissen, Baarn, 1995 (4e druk 2003) is achtergrondliteratuur.
Meer over logies routebeschrijving data en prijzen klik op de knoppen boven aan deze pagina
